Stop met meer van hetzelfde. Begin met andere keuzes.
Ieder jaar als de zomer nadert, begint hetzelfde gesprek. Te weinig personeel, te hoge werkdruk, roosters die niet kloppen. En ieder jaar weer is de conclusie dezelfde: we
hebben meer mensen nodig. Meer handen, meer uren, meer van hetzelfde.
Maar dat gesprek gaat al jaren nergens heen. En dat is niet gek, want we stellen de verkeerde vraag.
Ik ben in 1980 als verpleegkundige begonnen. Wat toen normaal was, is nu ondenkbaar. De zorg is altijd aan verandering onderhevig. De technologie, de behandelingen, de verwachtingen. Alles is in beweging geweest, behalve één ding: de manier waarop we omgaan met schaarste. Dan roepen we nog altijd om meer.
De vraag is niet hoeveel handen er zijn. De vraag is hoe we die handen inzetten.
Kijk naar wat er in de zomer al gewoon werkt. Cliënten begrijpen dat er minder personeel is. Ze douchen minder vaak. Thuiszorgbezoeken worden samengevoegd. Er worden keuzes gemaakt en mensen gaan daar mee om, mits je er eerlijk en menselijk over bent. Dat is geen noodoplossing. Dat is een signaal.
Want als schaarste ons dwingt te prioriteren, en dat blijkt te werken, waarom doen we dat dan alleen in de zomer? Waarom is anders organiseren een noodmaatregel en geen bewuste keuze?
Veel zorgmedewerkers voelen feilloos aan wat een bewoner of cliënt op een bepaalde dag nodig heeft. Die intuïtie, dat professionele oordeelsvermogen daar vind je de kern van goede zorg. Maar protocollen en registraties laten daar steeds minder ruimte voor. We organiseren het er zelf uit.
Kwaliteit van zorg zit niet in het aantal handelingen. Ze zit in hoe je de beschikbare tijd en aandacht verdeelt. Als een collega ziek is, is de eerste reflex vaak: bel iemand die vrij is. Begrijpelijk, maar het lost het probleem van vandaag op en vergroot dat van morgen. Iedereen heeft zijn vrije dagen hard nodig. De betere vraag is: welke zorg kun je op die dag anders organiseren? Wat kan wachten, wat kan worden samengevoegd, wat kan een mantelzorger of buurvrouw tijdelijk overnemen?
Niet meer doen met minder mensen, maar slimmer verdelen wat er is. Dat vraagt ook moed van zorgverleners om eerlijk te zijn naar cliënten en familie over wat wel en niet kan. En van cliënten en familie om dat te horen. In mijn ervaring als rouwcoach in de zorg weet ik: mensen kunnen veel verduren als ze het gevoel hebben dat er echt naar hen geluisterd wordt. Wat ze niet verdragen, is het gevoel dat beslissingen over hen heen worden genomen zonder gesprek.
De zorg van de toekomst is niet de zorg met de meeste handen. Het is de zorg die het slimst omgaat met wat er is en die de ruimte die daardoor ontstaat, gebruikt voor wat echt telt. Niet de handeling, maar het moment.